Τσίρκας, Στρατής, 1911-1980
Ο Στρατής Τσίρκας (πραγματικό ονοματεπώνυμο Ιωάννης Χατζηανδρέας) ήταν Έλληνας, συγγραφέας από τους αξιολογότερους πεζογράφους της μεταπολεμικής γενιάς, περισσότερο γνωστός για την μυθιστορηματική του τριλογία «Ακυβέρνητες πολιτείες» και το μυθιστόρημά του «Η χαμένη Άνοιξη». Γεννήθηκε στο Κάιρο της Αιγύπτου στις 23 Ιουλίου 1911, το πρώτο από τα τέσσερα παιδιά του Κωστή Χατζηανδρέου (από την Ίμβρο) και της Περσεφόνης Σταμαράτη (με καταγωή από την Χίο). To 1917 γράφεται στην περίφημη Αμπέτειο Σχολή της πόλης, και αφού τελειώσει το δημοτικό της, θα εγγραφεί το 1923 στο εμπορικό τμήμα της σχολής για να σπουδάσει και παρά την επιθυμία του- ένα επάγγελμα.
Αποφοίτησε από τη σχολή το 1928 και αμέσως (17 χρονών) προσελήφθη στην "National Bank of Egypt", στην παλαιότερη και μεγαλύτερη τράπεζα της Αιγύπτου, αγγλικών (τότε) συμφερόντων. Αυτήν την περίοδο επίσης, αναπτύσσεται το ενδιαφέρον του για την λογοτεχνία - ενδιαφέρον που είχε από τα παιδικά του χρόνια- και μάλιστα δημοσιεύονται οι πρώτες μεταφράσεις του ποιημάτων του Χάινε, του Αλφρέ ντε Μυσσέ και του Σίλερ, στα έγκριτα ελλαδικά περιοδικά «Οικογένεια» και «Μπουκέτο», (1927) στα οποία υπογράφει με το πραγματικό του ονοματεπώνυμο. Το 1930, γνωρίζει στην Αλεξάνδρεια τον Καβάφη, για τον οποίο έγραψε πολλά χρόνια αργότερα δύο βιβλία, Ο Καβάφης και η Εποχή του (1958) και Ο Πολιτικός Καβάφης (1971). Ασχολήθηκε με την ποίηση, το δοκίμιο, το διήγημα και το μυθιστόρημα, καθώς και με μεταφράσεις ξένων λογοτεχνών.

Το 1937 πηγαίνει στο Παρίσι, όπου συμμετέχει στο «Β΄ Διεθνές και Παγκόσμιο Συνέδριο Συγγραφέων για την υπεράσπιση της κουλτούρας ενάντια στον πόλεμο και στον φασισμό». Εκεί συγγράφει μαζί με τον ποιητή Λάνγκστον Χιουζ (Langston Hughes) τον Όρκο των ποιητών προς τον Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, τον οποίο διάβασε στο συνέδριο ο συγγραφέας Λουί Αραγκόν. Έχοντας εκδώσει τρεις συλλογές διηγημάτων από το 1944 μέχρι το 1954, το 1957 γράφει σε δέκα μέρες τη νουβέλα Νουρεντίν Μπόμπα, που εμπνέεται από την εθνικοποίηση της Διώρυγας του Σουέζ από τον Αιγύπτιο πρόεδρο Νάσερ. Ο «Μπόμπα» εκδίδεται στην Αθήνα από τον Κέδρο, κάνοντας έτσι τον Τσίρκα γνωστό στο αναγνωστικό κοινό της Ελλάδας.

Το σημαντικότερο έργο του όμως αποτελούν οι Ακυβέρνητες πολιτείες (1960-1965), που απαρτίζεται από τρία μυθιστορήματα: τη Λέσχη, την Αριάγνη και τη Νυχτερίδα, τα οποία εισάγουν έναν τολμηρό και πειραματικό μοντερνισμό στο ελληνικό μυθιστόρημα.

Η έκδοση της Λέσχης το 1960 προκάλεσε την αντίδραση της ηγεσίας του Κ.Κ.Ε., η οποία του ζήτησε να αποκηρύξει το έργο του. Ο Τσίρκας αρνήθηκε λέγοντας «Κατέγραψα τα γεγονότα, όπως ακριβώς τα έζησα. Η συνείδησή μου δεν είναι καπέλο να την πάρω απ' το ένα καρφί να την κρεμάσω στο άλλο». Λόγω της άρνησής του διεγράφη από το κόμμα, αλλά μετά τη διάσπαση του ΚΚΕ το 1968, προσχώρησε στο ΚΚΕ-Εσωτερικού. Η Αριάγνη (1962), το δεύτερο μέρος, που περιείχε ισχυρότερα δείγματα νοσηρών καταστάσεων της Αριστεράς, ανέλαβε ο Μάρκος Αυγέρης με «ασύγγνωστη εμπάθεια, να καταδικάσει για τη θέση της, ως ολίσθημα από τα ιδεολογικά θέσφατα» κέντρο της τριλογίας είναι τα ιστορικά και πολιτικά γεγονότα της περιόδου στη Μέση Ανατολή και στις συγκρούσεις, που εξελίχθηκαν σε τρεις ακυβέρνητες πολιτείες, την Ιερουσαλήμ, το Κάιρο και την Αλεξάνδρεια. Ο Τσίρκας θεωρούσε ολόκληρη την τριλογία ως μια προσπάθεια δικαίωσης του κινήματος του Απρίλη του 1944, κατά το οποίο ο ελληνικός στρατός στη Μέση Ανατολή ξεσηκώθηκε ενάντια στην προσπάθεια διάλυσης και ολικής υποταγής του από τα μεταξικά στοιχεία και την αγγλική διοίκηση.
Μετά το πραξικόπημα που εδραίωσε τη Δικτατορία των συνταγματαρχών το 1967, ο Τσίρκας συμμετέχει στη «σιωπή» των λογοτεχνών και δε δημοσιεύει παρά μόνο μεταφράσεις. Όταν σταμάτησε η προληπτική λογοκρισία, συμμετείχε στην έκδοση των 18 κειμένων.

Το μυθιστόρημα Χαμένη Άνοιξη (1976) προοριζόταν να είναι το πρώτο μέρος μιας νέας τριλογίας με τίτλο «Δίσεχτα χρόνια». Έμελλε όμως να είναι το τελευταίο του έργο.
Η μετάφραση των Ακυβέρνητων Πολιτειών στα Γαλλικά από την Catherine Lerouvre και τη Χρύσα Προκοπάκη το 1971 απέσπασε το βραβείο των Κριτικών καί των Εκδοτών του καλύτερου ξένου μυθιστορήματος της χρονιάς στη Γαλλία το 1972.

Ο Τσίρκας πέθανε στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο στην Αθήνα τον Ιανουάριο του 1980 σε ηλικία 69 ετών από ανεύρυσμα.
τίτλοι
Έτος Τίτλος Ιδιότητα Εκδοτικός Οίκος Δέσιμο
2020 Η ΧΑΜΕΝΗ ΑΝΟΙΞΗ Συγγραφέας Το Βήμα Σκληρόδετο
2019 ... Των δακρύων Συγγραφέας Οδός Πανός Χαρτόδετο
2017 Νουρεντίν Μπόμπα Συγγραφέας Κέδρος Χαρτόδετο
2017 Ημερολόγιο 2018 : Λογοτεχνικές διαδρομές στη Θεσσαλονίκη Συγγραφέας Μεταίχμιο Χαρτόδετο
2017 Ο Μικρός Πρίγκιπας Μετάφραση Ηριδανός Χαρτόδετο
2016 Δεκαοχτώ κείμενα Συγγραφέας Κέδρος Χαρτόδετο
2015 Τα διηγήματα Συγγραφέας Κέδρος Χαρτόδετο
2015 "27 Ιουνίου 1906, 2μ.μ." : Δύο γράμματα για ένα καβαφικό ποίημα από την αλληλογραφία Τσίρκα-Σαββίδη Συγγραφέας Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης Βιβλίο (άγνωστο δέσιμο)
2013 ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ ΤΩΝ ΑΔΕΛΦΩΝ ΓΚΡΙΜΜ Μετάφραση Ηριδανός Βιβλίο (άγνωστο δέσιμο)
2013 Χριστούγεννα και χιονιάς : Ανθολογία Συγγραφέας Νάρκισσος Σκληρόδετο
2012 Αισώπου μύθοι Διασκευή Ηριδανός Χαρτόδετο
2012 Λογοτεχνικό ημερολόγιο 2013 : Εξουσία και αντίσταση Συγγραφέας Εκδόσεις Πατάκη Ημερολόγιο
2012 Λογοτεχνικό ημερολόγιο 2013 : Εξουσία και αντίσταση Συγγραφέας Εκδόσεις Πατάκη Ημερολόγιο
2012 Χαμένη άνοιξη Συγγραφέας Δημοσιογραφικός Οργανισμός Λαμπράκη Σκληρόδετο
2011 Το Εικοσιένα στη νεοελληνική πεζογραφία : Σολωμός και Μακρυγιάννης Συγγραφέας Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης Χαρτόδετο
2009 Ανθολογία ελληνικού διηγήματος του 20ού αιώνα Συγγραφέας Εκδόσεις Καστανιώτη Σκληρόδετο
2009 Χριστουγεννιάτικες ιστορίες Συγγραφέας Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
2008 Γιώργος Σεφέρης 1900-1971: 45 χρόνια μετά το Νόμπελ Συγγραφέας Ελευθεροτυπία Χαρτόδετο
2006 Ζαν-Φιλίπ Ραμώ: Πλάταια : Λυρική κωμωδία με πρόλογο και τρεις πράξεις: Μια παράσταση του English Bach Festival Μετάφραση Μέγαρο Μουσικής Αθηνών Χαρτόδετο
2005 Ακυβέρνητες πολιτείες: Αριάγνη : Μυθιστόρημα Συγγραφέας Κέδρος Χαρτόδετο
2005 Ακυβέρνητες πολιτείες: Η λέσχη : Μυθιστόρημα Συγγραφέας Κέδρος Χαρτόδετο
2005 Ακυβέρνητες πολιτείες: Η νυχτερίδα : Μυθιστόρημα Συγγραφέας Κέδρος Χαρτόδετο
2005 Δίσεχτα χρόνια: Η χαμένη άνοιξη : Μυθιστόρημα Συγγραφέας Κέδρος Χαρτόδετο
2005 Μωρίας εγκώμιον Μετάφραση Ηριδανός Χαρτόδετο
2003 Τα διηγήματα Συγγραφέας Κέδρος Χαρτόδετο
2001 Ο Καβάφης και η εποχή του Συγγραφέας Κέδρος Χαρτόδετο
2000 Νουρεντίν Μπόμπα : Νουβέλα Συγγραφέας Κέδρος Χαρτόδετο
1997 Τα ημερολόγια της τριλογίας "Ακυβέρνητες πολιτείες" : Η λέσχη, Αριάγνη, Η νυχτερίδα Συγγραφέας Κέδρος Χαρτόδετο
1996 Τα ποιήματα Συγγραφέας Κέδρος Χαρτόδετο
1995 Drifting Cities : A Trilogy Συγγραφέας Κέδρος Χαρτόδετο
1995 Αριάγνη : Μυθιστόρημα Συγγραφέας Κέδρος Χαρτόδετο
1995 Η λέσχη : Μυθιστόρημα Συγγραφέας Κέδρος Χαρτόδετο
1995 Η νυχτερίδα : Μυθιστόρημα Συγγραφέας Κέδρος Χαρτόδετο
1995 Ιστορίες με ζώα : Ζώα μικρά μετά μεγάλων Συγγραφέας Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου Χαρτόδετο
1995 Οι λούστροι του Αγίου Κωνσταντίνου Συγγραφέας Κέδρος Χαρτόδετο
1994 Δεκαοχτώ κείμενα Συγγραφέας Κέδρος Χαρτόδετο
1988 Όσο κρατάει ένας στεναγμός Μετάφραση Θεμέλιο Χαρτόδετο
1984 Ο πολιτικός Καβάφης Συγγραφέας Κέδρος Χαρτόδετο
1983 Ο Αραγκόν για τον Ρίτσο Μετάφραση Κέδρος Χαρτόδετο
1983 Ο μικρός πρίγκηπας Μετάφραση Ηριδανός Χαρτόδετο
1983 Στα βαθιά χρόνια : Μυθιστόρημα Μετάφραση Κέδρος Χαρτόδετο
1982 Μια ιταλική άνοιξη : Μυθιστόρημα Μετάφραση Κέδρος Χαρτόδετο
1979 Μάριος Χάκκας : Κριτική θεώρηση του έργου του Συγγραφέας Κέδρος Χαρτόδετο
Έτος Τίτλος Εκδοτικός Οίκος Δέσιμο
2020 Η ΧΑΜΕΝΗ ΑΝΟΙΞΗ Το Βήμα Σκληρόδετο
2019 ... Των δακρύων Οδός Πανός Χαρτόδετο
2017 Νουρεντίν Μπόμπα Κέδρος Χαρτόδετο
2017 Ημερολόγιο 2018 : Λογοτεχνικές διαδρομές στη Θεσσαλονίκη Μεταίχμιο Χαρτόδετο
2016 Δεκαοχτώ κείμενα Κέδρος Χαρτόδετο
2015 Τα διηγήματα Κέδρος Χαρτόδετο
2015 "27 Ιουνίου 1906, 2μ.μ." : Δύο γράμματα για ένα καβαφικό ποίημα από την αλληλογραφία Τσίρκα-Σαββίδη Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης Βιβλίο (άγνωστο δέσιμο)
2013 Χριστούγεννα και χιονιάς : Ανθολογία Νάρκισσος Σκληρόδετο
2012 Λογοτεχνικό ημερολόγιο 2013 : Εξουσία και αντίσταση Εκδόσεις Πατάκη Ημερολόγιο
2012 Λογοτεχνικό ημερολόγιο 2013 : Εξουσία και αντίσταση Εκδόσεις Πατάκη Ημερολόγιο
2012 Χαμένη άνοιξη Δημοσιογραφικός Οργανισμός Λαμπράκη Σκληρόδετο
2011 Το Εικοσιένα στη νεοελληνική πεζογραφία : Σολωμός και Μακρυγιάννης Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης Χαρτόδετο
2009 Ανθολογία ελληνικού διηγήματος του 20ού αιώνα Εκδόσεις Καστανιώτη Σκληρόδετο
2009 Χριστουγεννιάτικες ιστορίες Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
2008 Γιώργος Σεφέρης 1900-1971: 45 χρόνια μετά το Νόμπελ Ελευθεροτυπία Χαρτόδετο
2005 Ακυβέρνητες πολιτείες: Αριάγνη : Μυθιστόρημα Κέδρος Χαρτόδετο
2005 Ακυβέρνητες πολιτείες: Η λέσχη : Μυθιστόρημα Κέδρος Χαρτόδετο
2005 Ακυβέρνητες πολιτείες: Η νυχτερίδα : Μυθιστόρημα Κέδρος Χαρτόδετο
2005 Δίσεχτα χρόνια: Η χαμένη άνοιξη : Μυθιστόρημα Κέδρος Χαρτόδετο
2003 Τα διηγήματα Κέδρος Χαρτόδετο
2001 Ο Καβάφης και η εποχή του Κέδρος Χαρτόδετο
2000 Νουρεντίν Μπόμπα : Νουβέλα Κέδρος Χαρτόδετο
1997 Τα ημερολόγια της τριλογίας "Ακυβέρνητες πολιτείες" : Η λέσχη, Αριάγνη, Η νυχτερίδα Κέδρος Χαρτόδετο
1996 Τα ποιήματα Κέδρος Χαρτόδετο
1995 Drifting Cities : A Trilogy Κέδρος Χαρτόδετο
1995 Αριάγνη : Μυθιστόρημα Κέδρος Χαρτόδετο
1995 Η λέσχη : Μυθιστόρημα Κέδρος Χαρτόδετο
1995 Η νυχτερίδα : Μυθιστόρημα Κέδρος Χαρτόδετο
1995 Ιστορίες με ζώα : Ζώα μικρά μετά μεγάλων Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου Χαρτόδετο
1995 Οι λούστροι του Αγίου Κωνσταντίνου Κέδρος Χαρτόδετο
1994 Δεκαοχτώ κείμενα Κέδρος Χαρτόδετο
1984 Ο πολιτικός Καβάφης Κέδρος Χαρτόδετο
1979 Μάριος Χάκκας : Κριτική θεώρηση του έργου του Κέδρος Χαρτόδετο
Έτος Τίτλος Εκδοτικός Οίκος Δέσιμο
2017 Ο Μικρός Πρίγκιπας Ηριδανός Χαρτόδετο
2013 ΠΑΡΑΜΥΘΙΑ ΤΩΝ ΑΔΕΛΦΩΝ ΓΚΡΙΜΜ Ηριδανός Βιβλίο (άγνωστο δέσιμο)
2012 Αισώπου μύθοι Ηριδανός Χαρτόδετο
2006 Ζαν-Φιλίπ Ραμώ: Πλάταια : Λυρική κωμωδία με πρόλογο και τρεις πράξεις: Μια παράσταση του English Bach Festival Μέγαρο Μουσικής Αθηνών Χαρτόδετο
2005 Μωρίας εγκώμιον Ηριδανός Χαρτόδετο
1988 Όσο κρατάει ένας στεναγμός Θεμέλιο Χαρτόδετο
1983 Ο Αραγκόν για τον Ρίτσο Κέδρος Χαρτόδετο
1983 Ο μικρός πρίγκηπας Ηριδανός Χαρτόδετο
1983 Στα βαθιά χρόνια : Μυθιστόρημα Κέδρος Χαρτόδετο
1982 Μια ιταλική άνοιξη : Μυθιστόρημα Κέδρος Χαρτόδετο
Έτος Τίτλος Εκδοτικός Οίκος Δέσιμο
Δεν βρέθηκαν έργα
Έτος Τίτλος Εκδοτικός Οίκος Δέσιμο
Δεν βρέθηκαν έργα
Έτος Τίτλος Ιδιότητα Εκδοτικός Οίκος Δέσιμο
Δεν βρέθηκαν έργα