Τσαρούχης, Γιάννης, 1910-1989
Ο Γιάννης Τσαρούχης γεννήθηκε στον Πειραιά το 1910, όντας ο δεύτερος υιός του εμπόρου εξ Αρκαδίας Αθανασίου Τσαρούχη και της Μαρίας Μοναρχίδη με καταγωγή από τα Ψαρά. Το νεοκλασικό κτίριο στο οποίο είδε για πρώτη φορά το φως, στη συμβολή της λεωφόρου Βασιλέως Γεωργίου με την οδό Λουκά Ράλλη δεν υφίσταται πια. Μέρος των παιδικών του χρόνων (1920-1925), ο μεγάλος αυτός Πειραιώτης ζωγράφος, το πέρασε στην πολυτελή οικία (έπαυλη) της οικογενείας Μεταξά, κοντά στη θεία του Δέσποινα Μεταξά, η οποία ήταν αδερφή της μητέρας του. Παρότι η οικογένεια Τσαρούχη μετακόμισε το 1927 στην Αθήνα, ο Πειραιάς ρίζωσε βαθιά μέσα στον καλλιτέχνη, τόσο για το μεγαλοαστικό περιβάλλον στο οποίο ανατράφηκε και τον επηρέασε καλλιτεχνικά, όσο και για τις φτωχές λαϊκές συνοικίες όπου συχνά πραγματοποιούσε αποδράσεις κατά τα παιδικά του χρόνια. Το 1938, δύο χρόνια μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα πραγματοποίησε την πρώτη του ατομική έκθεση στο κατάστημα Αλεξοπούλου της οδού Νίκης στην Αθήνα με έργα που παρουσίαζαν ιδιαίτερη προσωπικότητα που εξήραν οι τότε τεχνοκριτικοί Παπαντωνίου και Καπετανάκης. Το 1940 επιστρατεύτηκε και υπηρέτησε στο Μηχανικό. Στα χρόνια της Κατοχής, ίδρυσε μια ιδιωτική σχολή ζωγραφικής, όπου φοίτησαν για μικρό χρονικό διάστημα αρκετοί νέοι, που αργότερα έγιναν δόκιμοι ζωγράφοι, όπως ο Κοσμάς Ξενάκης, ο Μίνως Αργυράκης, ο Νίκος Γεωργιάδης, αλλά και η Ροζίτα Σώκου. Το 1947 πραγματοποίησε 2 ατομικές εκθέσεις με υδατογραφίες και θεατρικά προσχέδια. Το 1950 μετέβη εκ νέου στο Παρίσι όπου ένα χρόνο μετά,το 1951, εξέθεσε στο Παρίσι και στο Λονδίνο στη "Ρέτφρη Γκάλερυ", ενώ το 1953 υπέγραψε συμβόλαιο με τη γκαλερί Ιόλας της Ν. Υόρκης. Το 1956 υπήρξε υποψήφιος για το βραβείο Γκούγκενχαϊμ και το 1958 πήρε μέρος στη Μπιενάλε της Βενετίας. Το 1967 εγκαταστάθηκε στο Παρίσι. Το 1982 εγκαινιάστηκε το Μουσείο Γιάννη Τσαρούχη στο Μαρούσι, στο σπίτι του καλλιτέχνη, που ο ίδιος μετέτρεψε σε Μουσείο παραχωρώντας την προσωπική συλλογή των έργων του. Παράλληλα λειτουργεί το Ίδρυμα Τσαρούχη με σκοπό τη διάδοση του έργου του ζωγράφου....


Παράλληλα με τη ζωγραφική ο Γιάννης Τσαρούχης ασχολήθηκε και με τη θεατρική σκηνοθεσία και μάλιστα από το 1928. Σχεδίασε σκηνικά και ενδυμασίες για τα θέατρα "Εθνικό" ή "Βασιλικό", "Κοτοπούλη", "Δημοτικό" Πειραιώς κ.ά. ειδικά πρόζας καθώς και για το κλασσικό έργο "Ρωμαίος και Ιουλιέττα" που ανεβάσθηκε το 1954, στο τότε Βασιλικό κήπο και σήμερα "Εθνικό".


Στο έργο του Γιάννη Τσαρούχη εκφράζεται κυρίως η χαρά και το θαύμα της ζωής. Προσπάθησε να ισορροπήσει τις μεγάλες παραδόσεις και να συλλάβει τις αιώνιες καλλιτεχνικές αξίες. Οι πίνακές του περικλείουν αφομοιωμένα πολλά λαϊκά και λαογραφικά στοιχεία ιδιαίτερα του λιμένος του Πειραιά. Θεωρείται από τους μεγαλύτερους σύγχρονους Έλληνες ζωγράφους με διεθνή προβολή και ιδιαίτερα στη Γαλλία. Παράλληλα όμως εργάσθηκε και ως σκηνογράφος τόσο σε ελληνικά όσο και σε ξένα θέατρα με μεγάλη πάντα επιτυχία. Σ΄ αυτόν οφείλεται η καθιέρωση, σχεδόν σε όλες τις σκηνές του ελληνικού κινηματογράφου που γυρίστηκαν σε λαϊκά κέντρα, της παρουσίας του ναύτη είτε σε χορό είτε όχι, θεωρούμενη μάλιστα και απαραίτητη. Το 1977 ανέβασε ο ίδιος τις Τρωάδες του Ευριπίδη σε δική του νεοελληνική απόδοση με δική του διδασκαλία & σκηνογραφία.

τίτλοι
Έτος Τίτλος Ιδιότητα Εκδοτικός Οίκος Δέσιμο
2013 Μακρουλάκης : Η αρμονία των εικόνων 1956-2013 Συγγραφέας Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη Χαρτόδετο
2011 Ημερολόγιο 2012, Από τους θησαυρούς της Εθνικής Πινακοθήκης Καλλιτέχνης Εθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου Ημερολόγιο
2011 Λογοτεχνικό ημερολόγιο 2012: Αρκεί η φωνή του ηθοποιού Συγγραφέας Εκδόσεις Πατάκη Ημερολόγιο
2011 Λογοτεχνικό ημερολόγιο 2012: Αρκεί η φωνή του ηθοποιού Συγγραφέας Εκδόσεις Πατάκη Ημερολόγιο
2011 Ο κόσμος του Οδυσσέα Ελύτη : Ποίηση και ζωγραφική Καλλιτέχνης Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη Χαρτόδετο
2010 Yannis Tsarouchis 1910 - 1989 Καλλιτέχνης Μουσείο Μπενάκη Χαρτόδετο
2010 Γιάννης Τσαρούχης : Για τη ζωγραφική και τον έρωτα Συγγραφέας, Καλλιτέχνης Δημοσιογραφικός Οργανισμός Λαμπράκη Χαρτόδετο
2009 Γιάννης Τσαρούχης 1910 - 1989 Καλλιτέχνης Μουσείο Μπενάκη Χαρτόδετο
2009 Kαθάπερ φερομένης βιαίας πνοής : Με δώδεκα σχέδια του Γιάννη Τσαρούχη Καλλιτέχνης Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
2009 Γιάννης Τσαρούχης (1910-1989) Καλλιτέχνης Ελευθεροτυπία Χαρτόδετο
2009 Πειραιάς : Ανθολόγιο αφηγήσεων Συγγραφέας Τσαμαντάκη Χαρτόδετο
2009 Η νεοελληνική τοπιογραφία από τον 18ο έως τον 21ο αιώνα : Όραμα, εμπειρία και ανάπλαση του χώρου Καλλιτέχνης Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη Χαρτόδετο
2009 Γιάννης Τσαρούχης : Ο αισθησιακός Συγγραφέας, Καλλιτέχνης Δημοσιογραφικός Οργανισμός Λαμπράκη Σκληρόδετο
2008 Άρωμα γυναίκας στην ελληνική ζωγραφική : Θησαυροί της Εθνικής Πινακοθήκης ΙΙΙ Καλλιτέχνης Εθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου Δερματόδετο
2008 Κολάζ : Αποκοπή, επικόλληση Καλλιτέχνης Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Χαρτόδετο
2007 Ημερολόγιο 2008: Τσαρούχης Καλλιτέχνης Harta Ημερολόγιο
2007 Αντιστοιχίες: Λουλούδια από την ελληνική τέχνη Καλλιτέχνης Εθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου Χαρτόδετο
2007 Ελληνική ζωγραφική : Μόνιμες συλλογές Καλλιτέχνης Εθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου Χαρτόδετο
2006 Θησαυροί της Εθνικής Πινακοθήκης Καλλιτέχνης Εθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου Δερματόδετο
2006 Παναγιώτης Ζωγράφος, Στρατηγός Μακρυγιάννης Συγγραφέας Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα (ΔΟΛ) Σκληρόδετο
2006 Ελληνική ζωγραφική του 20ού αιώνα από τη συλλογή του Κώστα Ιωαννίδη : Το οδοιπορικό ενός συλλέκτη Καλλιτέχνης Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων Χαρτόδετο
2006 Οι ελιές : Διηγήματα Εικονογράφηση Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
2006 Σπίτια της παληάς Αθήνας Καλλιτέχνης Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος. Εθνικό Ιστορικό Μουσείο Χαρτόδετο
2005 Τσαρούχης : Πολλαπλά 1936-1989: Συλλογή Δημήτρη Τσίτουρα Καλλιτέχνης Μίλητος Δερματόδετο
2004 Ο Γιάννης Τσαρούχης διαβάζει Καβάφη στο σπίτι του Ανδρέα Εμπειρίκου Συγγραφέας Άγρα Σκληρόδετο
2003 Έλληνες ζωγράφοι Συγγραφέας Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
2002 57 κείμενα για τη Νίκη Καραγάτση Συγγραφέας Άγρα Χαρτόδετο
2002 Lila de Nobili - Γιάννης Τσαρούχης : Μια συνάντηση Καλλιτέχνης Μουσείο Μπενάκη Χαρτόδετο
2000 Ανάμεσα σε ανατολή και δύση : Πέντε κείμενα Συγγραφέας Άγρα Χαρτόδετο
1998 Γιάννης Μόραλης, Γιάννης Τσαρούχης, Νίκος Χατζηκυριάκος - Γκίκας : Ζωγραφική για το θέατρο Καλλιτέχνης Μέγαρο Μουσικής Αθηνών Χαρτόδετο
1998 Τα πορτραίτα του Φαγιούμ και η γενιά του '30 στην αναζήτηση της ελληνικότητας : Μουσείο Μπενάκη, 24 Ιουνίου-26 Ιουλίου 1998 Καλλιτέχνης Μουσείο Μπενάκη Χαρτόδετο
1997 20 Χρόνια Πανελλήνια Πολιτιστική Κίνηση : Εικαστικό αφιέρωμα: 10-17 Νοεμβρίου 1997, Γκάζι - κτίριο Δ7 Καλλιτέχνης Πινακοθήκη της Πανελλήνιας Πολιτιστικής Κίνησης Χαρτόδετο
1996 Ποιήματα 1934-1937 : Συνοδευόμενα από τρεις υδατογραφίες, δέκα σχέδια της ίδιας εποχής και τρεις παντομίμες-μπαλέτα Συγγραφέας Άγρα Χαρτόδετο
1995 Τρωάδες Μετάφραση Οδός Πανός Χαρτόδετο
1994 Dimitris Pikionis 1887-1968 Συγγραφέας Μπάστας Χαρτόδετο
1994 Το μαγικό τετράδιο και οι ζωγραφιές του : Εικόνες και όνειρα σαν παραμύθια Καλλιτέχνης Εκδόσεις Πατάκη Χαρτόδετο
1994 Το βλέμμα Συγγραφέας Γνώση Σκληρόδετο
1993 Ελληνικά τοπία Εικονογράφηση Γαβριηλίδης Χαρτόδετο
1993 Μάτην ωνείδισαν την ψυχήν μου Συγγραφέας Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
1991 Κούλας Πράτσικα έργα και ημέρες Συγγραφέας, Εικονογράφηση Ευθύνη Χαρτόδετο
1991 Φιλοκαλούμεν μετ' ευτελείας : Ενθυμήματα από τον Γιάννη Τσαρούχη της συλλογής του Διονύση Φωτόπουλου Συγγραφέας Αδάμ - Πέργαμος Σκληρόδετο
1990 Γιάννης Τσαρούχης : 1910-1989: Ζωγραφική Καλλιτέχνης Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη Δερματόδετο
1990 Ως στρουθίον μονάζον επί δώματος Συγγραφέας Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
1989 Βάρδια Εικονογράφηση Άγρα Χαρτόδετο
1989 Εγώ ειμί πτωχός και πένης Συγγραφέας Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
1989 Λίθον ον απεδοκίμασαν οι οικοδομούντες Συγγραφέας Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
1989 Ορέστης Μετάφραση, Εικονογράφηση Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
1967 Θεόφιλος Επιμέλεια Εμπορική Τράπεζα της Ελλάδος Δερματόδετο
Έτος Τίτλος Εκδοτικός Οίκος Δέσιμο
2013 Μακρουλάκης : Η αρμονία των εικόνων 1956-2013 Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη Χαρτόδετο
2011 Λογοτεχνικό ημερολόγιο 2012: Αρκεί η φωνή του ηθοποιού Εκδόσεις Πατάκη Ημερολόγιο
2011 Λογοτεχνικό ημερολόγιο 2012: Αρκεί η φωνή του ηθοποιού Εκδόσεις Πατάκη Ημερολόγιο
2010 Γιάννης Τσαρούχης : Για τη ζωγραφική και τον έρωτα Δημοσιογραφικός Οργανισμός Λαμπράκη Χαρτόδετο
2009 Πειραιάς : Ανθολόγιο αφηγήσεων Τσαμαντάκη Χαρτόδετο
2009 Γιάννης Τσαρούχης : Ο αισθησιακός Δημοσιογραφικός Οργανισμός Λαμπράκη Σκληρόδετο
2006 Παναγιώτης Ζωγράφος, Στρατηγός Μακρυγιάννης Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα (ΔΟΛ) Σκληρόδετο
2004 Ο Γιάννης Τσαρούχης διαβάζει Καβάφη στο σπίτι του Ανδρέα Εμπειρίκου Άγρα Σκληρόδετο
2003 Έλληνες ζωγράφοι Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
2002 57 κείμενα για τη Νίκη Καραγάτση Άγρα Χαρτόδετο
2000 Ανάμεσα σε ανατολή και δύση : Πέντε κείμενα Άγρα Χαρτόδετο
1996 Ποιήματα 1934-1937 : Συνοδευόμενα από τρεις υδατογραφίες, δέκα σχέδια της ίδιας εποχής και τρεις παντομίμες-μπαλέτα Άγρα Χαρτόδετο
1994 Dimitris Pikionis 1887-1968 Μπάστας Χαρτόδετο
1994 Το βλέμμα Γνώση Σκληρόδετο
1993 Μάτην ωνείδισαν την ψυχήν μου Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
1991 Κούλας Πράτσικα έργα και ημέρες Ευθύνη Χαρτόδετο
1991 Φιλοκαλούμεν μετ' ευτελείας : Ενθυμήματα από τον Γιάννη Τσαρούχη της συλλογής του Διονύση Φωτόπουλου Αδάμ - Πέργαμος Σκληρόδετο
1990 Ως στρουθίον μονάζον επί δώματος Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
1989 Εγώ ειμί πτωχός και πένης Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
1989 Λίθον ον απεδοκίμασαν οι οικοδομούντες Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
Έτος Τίτλος Εκδοτικός Οίκος Δέσιμο
1995 Τρωάδες Οδός Πανός Χαρτόδετο
1989 Ορέστης Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
Έτος Τίτλος Εκδοτικός Οίκος Δέσιμο
1967 Θεόφιλος Εμπορική Τράπεζα της Ελλάδος Δερματόδετο
Έτος Τίτλος Εκδοτικός Οίκος Δέσιμο
2006 Οι ελιές : Διηγήματα Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
1993 Ελληνικά τοπία Γαβριηλίδης Χαρτόδετο
1991 Κούλας Πράτσικα έργα και ημέρες Ευθύνη Χαρτόδετο
1989 Βάρδια Άγρα Χαρτόδετο
1989 Ορέστης Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
Έτος Τίτλος Ιδιότητα Εκδοτικός Οίκος Δέσιμο
2011 Ημερολόγιο 2012, Από τους θησαυρούς της Εθνικής Πινακοθήκης Καλλιτέχνης Εθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου Ημερολόγιο
2011 Ο κόσμος του Οδυσσέα Ελύτη : Ποίηση και ζωγραφική Καλλιτέχνης Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη Χαρτόδετο
2010 Yannis Tsarouchis 1910 - 1989 Καλλιτέχνης Μουσείο Μπενάκη Χαρτόδετο
2009 Γιάννης Τσαρούχης 1910 - 1989 Καλλιτέχνης Μουσείο Μπενάκη Χαρτόδετο
2009 Kαθάπερ φερομένης βιαίας πνοής : Με δώδεκα σχέδια του Γιάννη Τσαρούχη Καλλιτέχνης Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
2009 Γιάννης Τσαρούχης (1910-1989) Καλλιτέχνης Ελευθεροτυπία Χαρτόδετο
2009 Η νεοελληνική τοπιογραφία από τον 18ο έως τον 21ο αιώνα : Όραμα, εμπειρία και ανάπλαση του χώρου Καλλιτέχνης Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη Χαρτόδετο
2008 Άρωμα γυναίκας στην ελληνική ζωγραφική : Θησαυροί της Εθνικής Πινακοθήκης ΙΙΙ Καλλιτέχνης Εθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου Δερματόδετο
2008 Κολάζ : Αποκοπή, επικόλληση Καλλιτέχνης Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Χαρτόδετο
2007 Ελληνική ζωγραφική : Μόνιμες συλλογές Καλλιτέχνης Εθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου Χαρτόδετο
2007 Ημερολόγιο 2008: Τσαρούχης Καλλιτέχνης Harta Ημερολόγιο
2007 Αντιστοιχίες: Λουλούδια από την ελληνική τέχνη Καλλιτέχνης Εθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου Χαρτόδετο
2006 Θησαυροί της Εθνικής Πινακοθήκης Καλλιτέχνης Εθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου Δερματόδετο
2006 Ελληνική ζωγραφική του 20ού αιώνα από τη συλλογή του Κώστα Ιωαννίδη : Το οδοιπορικό ενός συλλέκτη Καλλιτέχνης Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων Χαρτόδετο
2006 Σπίτια της παληάς Αθήνας Καλλιτέχνης Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος. Εθνικό Ιστορικό Μουσείο Χαρτόδετο
2005 Τσαρούχης : Πολλαπλά 1936-1989: Συλλογή Δημήτρη Τσίτουρα Καλλιτέχνης Μίλητος Δερματόδετο
2002 Lila de Nobili - Γιάννης Τσαρούχης : Μια συνάντηση Καλλιτέχνης Μουσείο Μπενάκη Χαρτόδετο
1998 Γιάννης Μόραλης, Γιάννης Τσαρούχης, Νίκος Χατζηκυριάκος - Γκίκας : Ζωγραφική για το θέατρο Καλλιτέχνης Μέγαρο Μουσικής Αθηνών Χαρτόδετο
1998 Τα πορτραίτα του Φαγιούμ και η γενιά του '30 στην αναζήτηση της ελληνικότητας : Μουσείο Μπενάκη, 24 Ιουνίου-26 Ιουλίου 1998 Καλλιτέχνης Μουσείο Μπενάκη Χαρτόδετο
1997 20 Χρόνια Πανελλήνια Πολιτιστική Κίνηση : Εικαστικό αφιέρωμα: 10-17 Νοεμβρίου 1997, Γκάζι - κτίριο Δ7 Καλλιτέχνης Πινακοθήκη της Πανελλήνιας Πολιτιστικής Κίνησης Χαρτόδετο
1994 Το μαγικό τετράδιο και οι ζωγραφιές του : Εικόνες και όνειρα σαν παραμύθια Καλλιτέχνης Εκδόσεις Πατάκη Χαρτόδετο
1990 Γιάννης Τσαρούχης : 1910-1989: Ζωγραφική Καλλιτέχνης Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη Δερματόδετο