Τσαρούχης, Γιάννης, 1910-1989
Ο Γιάννης Τσαρούχης γεννήθηκε στον Πειραιά το 1910, όντας ο δεύτερος υιός του εμπόρου εξ Αρκαδίας Αθανασίου Τσαρούχη και της Μαρίας Μοναρχίδη με καταγωγή από τα Ψαρά. Το νεοκλασικό κτίριο στο οποίο είδε για πρώτη φορά το φως, στη συμβολή της λεωφόρου Βασιλέως Γεωργίου με την οδό Λουκά Ράλλη δεν υφίσταται πια. Μέρος των παιδικών του χρόνων (1920-1925), ο μεγάλος αυτός Πειραιώτης ζωγράφος, το πέρασε στην πολυτελή οικία (έπαυλη) της οικογενείας Μεταξά, κοντά στη θεία του Δέσποινα Μεταξά, η οποία ήταν αδερφή της μητέρας του. Παρότι η οικογένεια Τσαρούχη μετακόμισε το 1927 στην Αθήνα, ο Πειραιάς ρίζωσε βαθιά μέσα στον καλλιτέχνη, τόσο για το μεγαλοαστικό περιβάλλον στο οποίο ανατράφηκε και τον επηρέασε καλλιτεχνικά, όσο και για τις φτωχές λαϊκές συνοικίες όπου συχνά πραγματοποιούσε αποδράσεις κατά τα παιδικά του χρόνια. Το 1938, δύο χρόνια μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα πραγματοποίησε την πρώτη του ατομική έκθεση στο κατάστημα Αλεξοπούλου της οδού Νίκης στην Αθήνα με έργα που παρουσίαζαν ιδιαίτερη προσωπικότητα που εξήραν οι τότε τεχνοκριτικοί Παπαντωνίου και Καπετανάκης. Το 1940 επιστρατεύτηκε και υπηρέτησε στο Μηχανικό. Στα χρόνια της Κατοχής, ίδρυσε μια ιδιωτική σχολή ζωγραφικής, όπου φοίτησαν για μικρό χρονικό διάστημα αρκετοί νέοι, που αργότερα έγιναν δόκιμοι ζωγράφοι, όπως ο Κοσμάς Ξενάκης, ο Μίνως Αργυράκης, ο Νίκος Γεωργιάδης, αλλά και η Ροζίτα Σώκου. Το 1947 πραγματοποίησε 2 ατομικές εκθέσεις με υδατογραφίες και θεατρικά προσχέδια. Το 1950 μετέβη εκ νέου στο Παρίσι όπου ένα χρόνο μετά,το 1951, εξέθεσε στο Παρίσι και στο Λονδίνο στη "Ρέτφρη Γκάλερυ", ενώ το 1953 υπέγραψε συμβόλαιο με τη γκαλερί Ιόλας της Ν. Υόρκης. Το 1956 υπήρξε υποψήφιος για το βραβείο Γκούγκενχαϊμ και το 1958 πήρε μέρος στη Μπιενάλε της Βενετίας. Το 1967 εγκαταστάθηκε στο Παρίσι. Το 1982 εγκαινιάστηκε το Μουσείο Γιάννη Τσαρούχη στο Μαρούσι, στο σπίτι του καλλιτέχνη, που ο ίδιος μετέτρεψε σε Μουσείο παραχωρώντας την προσωπική συλλογή των έργων του. Παράλληλα λειτουργεί το Ίδρυμα Τσαρούχη με σκοπό τη διάδοση του έργου του ζωγράφου....


Παράλληλα με τη ζωγραφική ο Γιάννης Τσαρούχης ασχολήθηκε και με τη θεατρική σκηνοθεσία και μάλιστα από το 1928. Σχεδίασε σκηνικά και ενδυμασίες για τα θέατρα "Εθνικό" ή "Βασιλικό", "Κοτοπούλη", "Δημοτικό" Πειραιώς κ.ά. ειδικά πρόζας καθώς και για το κλασσικό έργο "Ρωμαίος και Ιουλιέττα" που ανεβάσθηκε το 1954, στο τότε Βασιλικό κήπο και σήμερα "Εθνικό".


Στο έργο του Γιάννη Τσαρούχη εκφράζεται κυρίως η χαρά και το θαύμα της ζωής. Προσπάθησε να ισορροπήσει τις μεγάλες παραδόσεις και να συλλάβει τις αιώνιες καλλιτεχνικές αξίες. Οι πίνακές του περικλείουν αφομοιωμένα πολλά λαϊκά και λαογραφικά στοιχεία ιδιαίτερα του λιμένος του Πειραιά. Θεωρείται από τους μεγαλύτερους σύγχρονους Έλληνες ζωγράφους με διεθνή προβολή και ιδιαίτερα στη Γαλλία. Παράλληλα όμως εργάσθηκε και ως σκηνογράφος τόσο σε ελληνικά όσο και σε ξένα θέατρα με μεγάλη πάντα επιτυχία. Σ΄ αυτόν οφείλεται η καθιέρωση, σχεδόν σε όλες τις σκηνές του ελληνικού κινηματογράφου που γυρίστηκαν σε λαϊκά κέντρα, της παρουσίας του ναύτη είτε σε χορό είτε όχι, θεωρούμενη μάλιστα και απαραίτητη. Το 1977 ανέβασε ο ίδιος τις Τρωάδες του Ευριπίδη σε δική του νεοελληνική απόδοση με δική του διδασκαλία & σκηνογραφία.

τίτλοι
Έτος Τίτλος Ιδιότητα Εκδοτικός Οίκος Δέσιμο
2013 Μακρουλάκης Συγγραφέας Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη Χαρτόδετο
2011 Ημερολόγιο 2012, Από τους θησαυρούς της Εθνικής Πινακοθήκης Καλλιτέχνης Εθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου Ημερολόγιο
2011 Λογοτεχνικό ημερολόγιο 2012: Αρκεί η φωνή του ηθοποιού Συγγραφέας Εκδόσεις Πατάκη Ημερολόγιο
2011 Λογοτεχνικό ημερολόγιο 2012: Αρκεί η φωνή του ηθοποιού Συγγραφέας Εκδόσεις Πατάκη Ημερολόγιο
2011 Ο κόσμος του Οδυσσέα Ελύτη Καλλιτέχνης Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη Χαρτόδετο
2010 Yannis Tsarouchis 1910 - 1989 Καλλιτέχνης Μουσείο Μπενάκη Χαρτόδετο
2010 Γιάννης Τσαρούχης Συγγραφέας, Καλλιτέχνης Δημοσιογραφικός Οργανισμός Λαμπράκη Χαρτόδετο
2009 Γιάννης Τσαρούχης 1910 - 1989 Καλλιτέχνης Μουσείο Μπενάκη Χαρτόδετο
2009 Kαθάπερ φερομένης βιαίας πνοής Καλλιτέχνης Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
2009 Γιάννης Τσαρούχης (1910-1989) Καλλιτέχνης Ελευθεροτυπία Χαρτόδετο
2009 Πειραιάς Συγγραφέας Τσαμαντάκη Χαρτόδετο
2009 Η νεοελληνική τοπιογραφία από τον 18ο έως τον 21ο αιώνα Καλλιτέχνης Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη Χαρτόδετο
2009 Γιάννης Τσαρούχης Συγγραφέας, Καλλιτέχνης Δημοσιογραφικός Οργανισμός Λαμπράκη Σκληρόδετο
2008 Άρωμα γυναίκας στην ελληνική ζωγραφική Καλλιτέχνης Εθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου Δερματόδετο
2008 Κολάζ Καλλιτέχνης Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Χαρτόδετο
2007 Ελληνική ζωγραφική Καλλιτέχνης Εθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου Χαρτόδετο
2007 Ημερολόγιο 2008: Τσαρούχης Καλλιτέχνης Harta Ημερολόγιο
2007 Αντιστοιχίες: Λουλούδια από την ελληνική τέχνη Καλλιτέχνης Εθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου Χαρτόδετο
2006 Θησαυροί της Εθνικής Πινακοθήκης Καλλιτέχνης Εθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου Δερματόδετο
2006 Παναγιώτης Ζωγράφος, Στρατηγός Μακρυγιάννης Συγγραφέας Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα (ΔΟΛ) Σκληρόδετο
2006 Ελληνική ζωγραφική του 20ού αιώνα από τη συλλογή του Κώστα Ιωαννίδη Καλλιτέχνης Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων Χαρτόδετο
2006 Οι ελιές Εικονογράφηση Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
2006 Σπίτια της παληάς Αθήνας Καλλιτέχνης Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος. Εθνικό Ιστορικό Μουσείο Χαρτόδετο
2005 Τσαρούχης Καλλιτέχνης Μίλητος Δερματόδετο
2004 Ο Γιάννης Τσαρούχης διαβάζει Καβάφη στο σπίτι του Ανδρέα Εμπειρίκου Συγγραφέας Άγρα Σκληρόδετο
2003 Έλληνες ζωγράφοι Συγγραφέας Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
2002 57 κείμενα για τη Νίκη Καραγάτση Συγγραφέας Άγρα Χαρτόδετο
2002 Lila de Nobili - Γιάννης Τσαρούχης Καλλιτέχνης Μουσείο Μπενάκη Χαρτόδετο
2000 Ανάμεσα σε ανατολή και δύση Συγγραφέας Άγρα Χαρτόδετο
1998 Γιάννης Μόραλης, Γιάννης Τσαρούχης, Νίκος Χατζηκυριάκος - Γκίκας Καλλιτέχνης Μέγαρο Μουσικής Αθηνών Χαρτόδετο
1998 Τα πορτραίτα του Φαγιούμ και η γενιά του '30 στην αναζήτηση της ελληνικότητας Καλλιτέχνης Μουσείο Μπενάκη Χαρτόδετο
1997 20 Χρόνια Πανελλήνια Πολιτιστική Κίνηση Καλλιτέχνης Πινακοθήκη της Πανελλήνιας Πολιτιστικής Κίνησης Χαρτόδετο
1996 Ποιήματα 1934-1937 Συγγραφέας Άγρα Χαρτόδετο
1995 Τρωάδες Μετάφραση Οδός Πανός Χαρτόδετο
1994 Dimitris Pikionis 1887-1968 Συγγραφέας Μπάστας Χαρτόδετο
1994 Το μαγικό τετράδιο και οι ζωγραφιές του Καλλιτέχνης Εκδόσεις Πατάκη Χαρτόδετο
1994 Το βλέμμα Συγγραφέας Γνώση Σκληρόδετο
1993 Ελληνικά τοπία Εικονογράφηση Γαβριηλίδης Χαρτόδετο
1993 Μάτην ωνείδισαν την ψυχήν μου Συγγραφέας Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
1991 Κούλας Πράτσικα έργα και ημέρες Συγγραφέας, Εικονογράφηση Ευθύνη Χαρτόδετο
1991 Φιλοκαλούμεν μετ' ευτελείας Συγγραφέας Αδάμ - Πέργαμος Σκληρόδετο
1990 Γιάννης Τσαρούχης Καλλιτέχνης Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη Δερματόδετο
1990 Ως στρουθίον μονάζον επί δώματος Συγγραφέας Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
1989 Βάρδια Εικονογράφηση Άγρα Χαρτόδετο
1989 Εγώ ειμί πτωχός και πένης Συγγραφέας Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
1989 Λίθον ον απεδοκίμασαν οι οικοδομούντες Συγγραφέας Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
1989 Ορέστης Μετάφραση, Εικονογράφηση Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
1967 Θεόφιλος Επιμέλεια Εμπορική Τράπεζα της Ελλάδος Δερματόδετο
Έτος Τίτλος Εκδοτικός Οίκος Δέσιμο
2013 Μακρουλάκης Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη Χαρτόδετο
2011 Λογοτεχνικό ημερολόγιο 2012: Αρκεί η φωνή του ηθοποιού Εκδόσεις Πατάκη Ημερολόγιο
2011 Λογοτεχνικό ημερολόγιο 2012: Αρκεί η φωνή του ηθοποιού Εκδόσεις Πατάκη Ημερολόγιο
2010 Γιάννης Τσαρούχης Δημοσιογραφικός Οργανισμός Λαμπράκη Χαρτόδετο
2009 Πειραιάς Τσαμαντάκη Χαρτόδετο
2009 Γιάννης Τσαρούχης Δημοσιογραφικός Οργανισμός Λαμπράκη Σκληρόδετο
2006 Παναγιώτης Ζωγράφος, Στρατηγός Μακρυγιάννης Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα (ΔΟΛ) Σκληρόδετο
2004 Ο Γιάννης Τσαρούχης διαβάζει Καβάφη στο σπίτι του Ανδρέα Εμπειρίκου Άγρα Σκληρόδετο
2003 Έλληνες ζωγράφοι Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
2002 57 κείμενα για τη Νίκη Καραγάτση Άγρα Χαρτόδετο
2000 Ανάμεσα σε ανατολή και δύση Άγρα Χαρτόδετο
1996 Ποιήματα 1934-1937 Άγρα Χαρτόδετο
1994 Dimitris Pikionis 1887-1968 Μπάστας Χαρτόδετο
1994 Το βλέμμα Γνώση Σκληρόδετο
1993 Μάτην ωνείδισαν την ψυχήν μου Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
1991 Κούλας Πράτσικα έργα και ημέρες Ευθύνη Χαρτόδετο
1991 Φιλοκαλούμεν μετ' ευτελείας Αδάμ - Πέργαμος Σκληρόδετο
1990 Ως στρουθίον μονάζον επί δώματος Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
1989 Εγώ ειμί πτωχός και πένης Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
1989 Λίθον ον απεδοκίμασαν οι οικοδομούντες Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
Έτος Τίτλος Εκδοτικός Οίκος Δέσιμο
1995 Τρωάδες Οδός Πανός Χαρτόδετο
1989 Ορέστης Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
Έτος Τίτλος Εκδοτικός Οίκος Δέσιμο
1967 Θεόφιλος Εμπορική Τράπεζα της Ελλάδος Δερματόδετο
Έτος Τίτλος Εκδοτικός Οίκος Δέσιμο
2006 Οι ελιές Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
1993 Ελληνικά τοπία Γαβριηλίδης Χαρτόδετο
1991 Κούλας Πράτσικα έργα και ημέρες Ευθύνη Χαρτόδετο
1989 Βάρδια Άγρα Χαρτόδετο
1989 Ορέστης Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
Έτος Τίτλος Ιδιότητα Εκδοτικός Οίκος Δέσιμο
2011 Ημερολόγιο 2012, Από τους θησαυρούς της Εθνικής Πινακοθήκης Καλλιτέχνης Εθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου Ημερολόγιο
2011 Ο κόσμος του Οδυσσέα Ελύτη Καλλιτέχνης Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη Χαρτόδετο
2010 Yannis Tsarouchis 1910 - 1989 Καλλιτέχνης Μουσείο Μπενάκη Χαρτόδετο
2009 Γιάννης Τσαρούχης 1910 - 1989 Καλλιτέχνης Μουσείο Μπενάκη Χαρτόδετο
2009 Kαθάπερ φερομένης βιαίας πνοής Καλλιτέχνης Εκδόσεις Καστανιώτη Χαρτόδετο
2009 Γιάννης Τσαρούχης (1910-1989) Καλλιτέχνης Ελευθεροτυπία Χαρτόδετο
2009 Η νεοελληνική τοπιογραφία από τον 18ο έως τον 21ο αιώνα Καλλιτέχνης Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη Χαρτόδετο
2008 Άρωμα γυναίκας στην ελληνική ζωγραφική Καλλιτέχνης Εθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου Δερματόδετο
2008 Κολάζ Καλλιτέχνης Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Χαρτόδετο
2007 Αντιστοιχίες: Λουλούδια από την ελληνική τέχνη Καλλιτέχνης Εθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου Χαρτόδετο
2007 Ελληνική ζωγραφική Καλλιτέχνης Εθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου Χαρτόδετο
2007 Ημερολόγιο 2008: Τσαρούχης Καλλιτέχνης Harta Ημερολόγιο
2006 Θησαυροί της Εθνικής Πινακοθήκης Καλλιτέχνης Εθνική Πινακοθήκη - Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτζου Δερματόδετο
2006 Ελληνική ζωγραφική του 20ού αιώνα από τη συλλογή του Κώστα Ιωαννίδη Καλλιτέχνης Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων Χαρτόδετο
2006 Σπίτια της παληάς Αθήνας Καλλιτέχνης Ιστορική και Εθνολογική Εταιρεία της Ελλάδος. Εθνικό Ιστορικό Μουσείο Χαρτόδετο
2005 Τσαρούχης Καλλιτέχνης Μίλητος Δερματόδετο
2002 Lila de Nobili - Γιάννης Τσαρούχης Καλλιτέχνης Μουσείο Μπενάκη Χαρτόδετο
1998 Γιάννης Μόραλης, Γιάννης Τσαρούχης, Νίκος Χατζηκυριάκος - Γκίκας Καλλιτέχνης Μέγαρο Μουσικής Αθηνών Χαρτόδετο
1998 Τα πορτραίτα του Φαγιούμ και η γενιά του '30 στην αναζήτηση της ελληνικότητας Καλλιτέχνης Μουσείο Μπενάκη Χαρτόδετο
1997 20 Χρόνια Πανελλήνια Πολιτιστική Κίνηση Καλλιτέχνης Πινακοθήκη της Πανελλήνιας Πολιτιστικής Κίνησης Χαρτόδετο
1994 Το μαγικό τετράδιο και οι ζωγραφιές του Καλλιτέχνης Εκδόσεις Πατάκη Χαρτόδετο
1990 Γιάννης Τσαρούχης Καλλιτέχνης Ίδρυμα Γιάννη Τσαρούχη Δερματόδετο